POTULICE, ŚLESIN I OKOLICE
HISTORIA DOTĄD NIEZNANA

Rozwój osadnictwa

Potulice, Ślesin i okolice
 ROZWÓJ OSADNICTWA 


Wielkopolska, w której skład wchodziły powiaty: nakielski i bydgoski, była miejscem pochodzenia rodu Potulickich, herbu Grzymała. Chociaż Krajna uprzednio tworzyła osobną krainę i jako powiat dopiero w XV wieku znalazła się w granicach Wielkopolski, dla łatwiejszego zobrazowania opisów posługuję się terminologią, obowiązującą od wspomnianego czasu. Identyczną zasadę zastosowałem wobec powiatu bydgoskiego, który w XV wieku należał do województwa kujawskiego, natomiast w XIV wieku wchodził w skład Pomorza jako – nazywana wówczas – „Ziemia Kraińska”. Gród Nakło ujęto w „Kodeksie Dyplomatycznym Wielkopolski” („KDW”) w 1136 roku, chociaż wiadomo, że Nakło zostało opanowane przez Bolesława Krzywoustego już w 1113 roku i włączone do państwa Piastów. Rzeka Noteć pierwotnie nosiła nazwę Nakła, o czym pisał w 1091 roku w „Kronice” nieznany autor, którego określono jako Gall. W latach 1234-1731 rzekę nazywano Noteś, a w XVI wieku czasem używano skróconej nazwy, Noć. Dopiero w pierwszej połowie XIII wieku zaczęło się z wolna zaludnianie powiatu nakielskiego. Samsieczno istniało już w 1288 roku (wówczas Zansechno), o czym świadczył zapis w „KDW” pod numerem 618. W 1325 roku osada (wtedy Sanzechno) była w posiadaniu klasztoru byszewskiego i położona przy jeziorze. W latach 1414-1419 w związku z osadą wymienia się postać Sandziuogiusa (Sędziowoja) Czancziwy h. Sanseczno. W 1455 roku w źródłach wspomina się o Manczikalu de Samseczno. Strzelewo (uprzednio Strzelno, powiat bydgoski) zostało ujęte pod numerem 823 wspomnianego wyżej źródła, w 1299 roku. Wówczas scholastyk łęczycki Józef darował Strzelno arcybiskupstwu łęczyckiemu. Kolejna wzmianka pochodzi z 1368 roku kiedy w „Roczniku klasztoru Cystersów byszewskich”, pojawili się Niczko de Strzelow i Budko de Wierzchucino. Od tego czasu mówimy o osadzie jako Strzelewo. „Nie ulega wątpliwości, że terytorjum kraińskie przedstawiało w czasach przedhistorycznych przydatny teren dla osadnictwa ze względu na swój charakter krajobrazu parkowego. O zasiedleniu tej ziemi świadczą zresztą zabytki z czasów przedhistorycznych. Jednakże od początków państwa piastowskiego do połowy XII wieku a nawet i jeszcze później, była ziemia kraińska terenem walk żywiołu polskiego z Pomorzanami i dopiero w połowie XIII wieku rozpoczyna się na Krajnie żywsza akcja kolonizacyjna. Napotyka ona jednakże i wdalszym ciągu na bardzo wielkie trudności, spowodowane ustawicznemi najazdami i spustoszeniami Zakonu krzyżackiego” – pisał w swojej książce z 1932 roku Jan Konstanty Hładyłowicz. Zapewne z powodu przedstawionych przyczyn, jeszcze pod koniec XIV wieku przyszły powiat nakielski był prawie wyludniony. Kolejną przeszkodą były uwarunkowania terenowe. W latach 1370-1400 2/3 powierzchni całkowitej (liczącej 3137 km²) pokrywały lasy i bagna, które zajmowały 1998 km². Na koniec XIV wieku powiat nakielski liczył tylko 87 osad, a na każdą z nich przypadało aż 36 km² powierzchni. Nie lepiej przedstawiała się sytuacja w powiecie bydgoskim, gdzie było 88 osad, a powierzchnia całkowita wynosiła 1702 km², z czego 1079 km² obejmowały lasy i bagna. W 1337 roku, „KDW”, wymienił wśród istniejących wieś Gorzeń (wtedy Gorzyń), którą ujęto pod numerem 1165. W 1385 roku napisano w rejestrze „Kodeksu Dyplomatycznego Wielkopolski” o Sucharach (pierwotnie Czuchary), a w 1386 roku wymieniono Gumnowice (Przybysław z Gumnowic) i Ślesin. Przy tej ostatniej osadzie w notatce pojawił się Sędziwój Śleszynski. Wpis o Ślesinie istniał w „KDW” już w 1311 roku, jednak ks. Stanisław Kozierowski w swojej książce „Badania nazw topograficznych na obszarze dawnej zachodniej i środkowej Wielkopolski”, opatrzył go następującą treścią: „Zapiska z r. 1311 KDW nr. 943 nie należy tu”. Z kolei w „Słowniku geograficznym Królestwa Polskiego i innych krajów słowiańskich” napisano o Ślesinie: „W r. 1311 pisał się Sułko z Ś. a w r. 1386 Sędziwój Ślesiński (Kod. Wielkop., 948 i 1858); w r. 1489 należał Ś. do Witosławskich; r. 1583 posiadał tam Piotr Witosławski 12 łan. osiad. I 4 zagr., a Maciej Siedlecki 9 łan. Os. I 5 zagr. Około r. 1650 dziedziczył Ś. Jerzy z Tęczyna Ossoliński, kanclerz w. kor., który ją darował jezuitom bydgoskim wraz z Minikowem i Górzynem. Gdy majętność tę odebrano jezuitom uchwalił sejm za Jana Kazimierza w r. 1661, żeby za przysądzoną sumę 60,000 złp. wolno im było kupić inne dobra ziemskie (Vol. Leg. IV, 709)”. We wspomnianej wyżej publikacji podano więc informację, że wieś Ślesin powstała w 1311 roku, a poprzednie jej nazwy to Śleszyn i Slesis. W 1374 roku dowiadujemy się z „KDW” o istnieniu Samsieczynka. W latach 1400-1523 nastąpił imponujący ilościowo rozkwit osad. W tym czasie w powiecie nakielskim ich liczba wzrosła z 89 do 200, więc aż o 123%. W całej Wielkopolsce w wymienionym czasie powstały 954 nowe osady. „Księgi grodzkie Nakło” w 1432 roku ujęły w wykazie osad Minikowo, w 1453 roku na liście znalazł się Kruszyn, a w 1483 roku Goncarzewy (wtedy Gącerzewy, wcześniej Guncarzewy). 5 września 1404 roku władze miasta Nakła zaświadczały o „prawym pochodzeniu i godnym życiu mieszczanina Stefana”. W 1438 roku Chobielin (ówczesne Chabyelino) wymieniała „Księga ziemska gnieźnieńska”. 

xxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxxx
 Okolice Ślesina. 
Menu
WYDARZENIA
  POCZĄTEK OSAD: 

1288 - SAMSIECZNO

1299 - STRZELEWO

1300 - SICIENKO

1311 - ŚLESIN

1337 - GORZEŃ

1374 - SAMSIECZYNEK

1385 - SUCHARY

1386 - GUMNOWICE

1386 - MINIKOWO

1438 - CHOBIELIN

1483 - GONCARZEWY

1520 - ŁOCHOWO

1546 - TRZECIEWNICA

1574 - PAWŁÓWEK

1760 - BOGACIN

PRZED 1774 - BUDY RYBACKIE

1787 - WYSTĘP

1793 - BRZÓZKI

~1798 - POTULICE

1798 - EŻBIETOWO

1800 - URSZULIN

PRZED 1815 - ZAWADA 

1820 - KAŹMIEROWO

1823 - KAZIN

1829 - JANIN

1829 - UGODA

1830 - MICHALIN

1833 - GABRIELIN

1836 - TERESIN

1840 - KASPROWO

1848 - ZIELONCZYN

1849 - NIEDOLA

1859 - PIĘTACZ

1861 - ANIELIN

1868 - MARYNIN

Tworzenie stron internetowych - Kreator stron WW