POTULICE, ŚLESIN I OKOLICE
HISTORIA DOTĄD NIEZNANA

HISTORIA

Zagadki Gumnowic

2013-10-24 11:50:23, komentarzy: 1

Figura Chrystusa Króla w Gumnowicach

 

 

Warto wyjaśnić kilka kwestii związanych z Gumnowicami. Na stronie internetowej polskiezabytki.pl podano m.in. takie informacje: „W 1772 r. ziemia krajeńska znalazła się pod pruskim zaborem. Właścicielami wsi oraz majątku została Rodzina Schlieperów. W XIX w. von Schlieprowie byli właścicielami wielu polskich majątków, m.in. w Siemionkach i Sucharach. W 1881 r. powstał tu folwark, jego właścicielem był Niemiec Friedrich Schlieper, który wybudował dwór”. Te wiadomości wymagają sprostowania. Odnalazłem ślady działalności Schliepera z Gumnowic w 1831 roku. W Dzienniku Urzędowym Pruskiego Królewskiego Rządu w Bydgoszczy występował jako Sequestrations Kommissarius, czyli Komisarz Sekwestracji, nie podawano jednak jego imienia. Dla wyjaśnienia: w dużym uproszeniu sekwestr w prawie oznacza oddanie rzeczy spornej pod zarząd lub na przechowanie osobie trzeciej do czasu wydania wyroku przez sąd, a także zajęcie majątku celem zapewnienia realizacji dochodzonego roszczenia. 21 stycznia i 24 marca wymienionego roku komisarz Schlieper z Gumnowic, podawał do publicznej wiadomości informację o dzierżawie dóbr Karnówko. Dzierżawa początkowo miała obejmować ponad 3 lata, a później 3 lata. Żeby ją wygrać należało wziąć udział w licytacji, ale uprzednio trzeba było wpłacić kaucję. Licytacja w pierwszym terminie nie doszła do skutku. Druga odbyła się 19 kwietnia w Landschafthause w Bydgoszczy. To nie był koniec sprawy wsi szlacheckiej Karnówko. Na 13 kwietnia 1836 roku w Głównym Sądzie Ziemiańskim w Bydgoszczy mieli stawić się wierzyciele. Wśród nich byli bracia: Michał Fryderyk i Karol Boguchwał Schliperowie. W polskiej prasie podano ich imiona w naszym języku. Informowano, że razie nieprzybycia wierzycieli, będzie to traktowane jako zgoda na przeprowadzenie licytacji Karnówka za kwotę 15 181 talarów. W „Verzeichniss sämmtlicher Ortschaften des Regierungs-Bezirks Bromberg“, wydanym w 1860 roku, jako właściciel Dominium Gumnowice został wymieniony M. Schlieper. Jeżeli w 1860 roku w Gumnowicach istniało dominium, trudno zgodzić się z informacją podawaną na wyżej wymienionej stronie internetowej, że dopiero w 1881 roku powstał folwark. Schliepera (imienia nie podano) wymieniono też jako właściciela dóbr Suchary. Przedstawiciele tego rodu faktycznie żyli w Gumnowicach już w XVIII wieku. W tej wsi urodziło się siedmioro dzieci Johana Stephana Schliepera (urodzony 17 grudnia 1744 roku w Biegodzinie w pobliżu Łobżenicy) i Christine z d. Remus (urodzona 5 lipca 1750 roku). Troje ich dzieci nie doczekało dorosłego wieku i zmarło w Gumnowicach: Michael Friedrich (1783), Carl Gottlob (1784 – obaj zmarli w wieku 7 lat) i August Wilhelm (1794 – w wieku 6 lat). Johan David przyszedł na świat w Gumnowicach 14 listopada 1776 roku, a zmarł w rodzinnej wsi 25 stycznia 1812 roku. Wraz z żoną nie mieszkał jednak w Gumnowicach, ponieważ ich dzieci rodziły się w innych miejscach: m.in. w Milewie koło Świecia i Cierzniach nieopodal Człuchowa. Ludwig Edward urodził się 28 maja 1790 roku. Z rodziną zamieszkał w okolicach Tucholi. Jedyna córka Johana Stephana, Johanna Caroline, urodziła się 4 maja 1786 roku. Poślubiła Carla Nehringa i mieszkała m.in. w Jaromierzu w pobliżu Człuchowa, gdzie w 1839 roku zmarła. Najdłużej, bo 83 lata,żył Andreas Moritz Schlieper, który pojawił się na świecie 2 lutego 1784 roku. 10 sierpnia 1815 roku poślubił Charlotte Friederike Matthias (zmarła w wieku niespełna 41 lat, 31 maja 1831 roku). Według moich ustaleń pierwszym właścicielem Gumnowic był jednak przedstawiciel innej linii Schlieperów – Moritz Ferdinand Schlieper, który urodził się 26 czerwca 1800 roku w Biegodzinie w pobliżu Łobżenicy. Był ostatnim, ósmym dzieckiem, właściciela ziemskiego Christiana Davida i Anny Marii Dorothey z d. Rosoll. Jego ojciec zmarł 22 stycznia 1810 roku w Biegodzinie, w wieku 51 lat, a matka 22 maja 1835 roku, w wieku 73 lat. To za czasów Moritza Ferdinanda powstał w Gumnowicach park krajobrazowy o powierzchni około 2,5 ha. Obecnie park jakby rozpadł się na kilka części. Ścieżki się zatarły. W pierwszej z pozostałych części parku, znajdującej się po lewej stronie, gdy wjeżdżamy do wsi, znajduje się osławiony rodzinny grobowiec Schlieperów, a właściwie jego zniszczone resztki. Z szosy prowadzącej ze Ślesina należy skierować się w lewo, w polną drogę. Mniej więcej pośrodku parku należy przejść zaledwie kilkanaście metrów i natkniemy się na wspomniany grobowiec. Po lewej stronie (gdy wchodzimy do parku) i po lewej stronie grobowca zachowały się pozostałości ogrodzenia. Park porastają ciągle zabytkowe drzewa, typowe dla parków, a z zewnątrz królują akacje. Nie brakuje też iglaków, a wśród nich daglezji i pospolitych świerków. Dwa czerwone dęby i cztery topole czarne są okazami pomnikowymi. W jednej z pozostałych części parku do dzisiaj znajduje się piękny staw, który urzekł mnie swoim widokiem. Jakoś nigdzie nie spotkałem się z opisem, że w ogóle istniał. Z rozmów, które przeprowadziłem z mieszkańcami wynikało, że jest tam „od zawsze”. W jakimś źródle przeczytałem, że grobowiec Schlieperów znajduje się w pobliskim lesie. Otóż ta informacja nie ma nic wspólnego ze stanem faktycznym, ponieważ w Gumnowicach jest park, ale nie ma lasu. Na wielkiej przestrzeni, którą trudno objąć wzrokiem, rozciągają się pola uprawne. Kiedy byłem tam jesienią zaorana rola z bezkresnym horyzontem tworzyła niepowtarzalny widok. W Gumnowicach istniał też dwór, po którym nie ma już śladu. Zbudowano go w stylu późnoklasycystycznym. Fasada, czyli główna, efektowna elewacja budynku zawierała portyk kolumnowy. Moritz Ferdinand Schlieper zmarł 4 sierpnia 1867 roku, właśnie w Gumnowicach. W 1876 roku „Bromberger Kreis-Blatt” w zawiadomieniu podpisanym przez landrata i datowanym 14 listopada, jako właściciela Gumnowic nie wymienił Schlipera – mężczyzny. „Frau Rittergutsbesitzer Schlieper in Gumnowitz” – napisano wyraźnie w urzędowej gazecie. Wtedy więc właścicielem Gumnowic była kobieta. Na Friedricha Schliepera jako właściciela Gumnowic nie natknąłem się w żadnych archiwach. W 1882 roku jako administratora wymieniano Louisa Königa, a od 1886 roku Kruga, którego w niemieckich źródłach raz przedstawiano jako Theodora, a innym razem jako Tadeusza. Żeby zakończyć wątek o Schlieperach zajrzyjmy do niedalekich Suchar. W 1880 roku jako właściciela tej wsi wymieniano Augusta Schliepera. 27 września 1883 roku „Przyjaciel: pismo dla ludu”, obwieszczał o sprzedaży Suchar. „Wieś rycerską Suchary w powiecie wyrzyskim nabył od wdowy Schlieper porucznik Falkenberg z Kistrzyna za 475,000 marek”  – informowała gazeta. Suchary nie były więc własnością Waltera Falkenberga od około 1860 roku, jak błędnie informuje strona internetowa polskiezabytki.pl. Od 1883 roku i na pewno w latach 90. XIX wieku mieszkał w Gumnowicach Adolf Schlieper, przedstawiany w niemieckim „Bromberger Kreis-Blatt” jako „Oberlandesgerichtsrath”, czyli wyższy radca Sądu Krajowego. Czy był on właścicielem? Trudno jednoznacznie orzec, bowiem ani razu o tym nie wspomniano. Gumnowice zostały sprzedane Polakowi, Józefowi Draheimowi. O tym... i innych ciekawych wątkach piszę w książce. 

Więcej w... książce.

Kategorie wpisu: Do XIX wieku
« powrót

Dodaj nowy komentarz

  • Paweł 23:45, 14 kwietnia 2015

    Zaciekawiłem się ponieważ urodziłem się w pobliskim Karnówku.

    Odpowiedz
Tworzenie stron internetowych - Kreator stron WW